2. Het ontstaan en de betekenis van het feest

Het oogstfeest

Bij de oude Indiërs was het gebruik om na de oogst een deel te offeren aan de Almachtige, door wiens zegen men een goede oogst kon binnen halen. Tegenwoordig beperkt men de offergave tot een handvol rijst. De symbolische betekenis hiervan is de onderstreping van de zuivering door het vuur.

Het overwinningsfeest

Het overwinningsfeest is ten diepste de overwinning van het goede (rechtvaardige) op het kwade (onrechtvaardige). In het verhaal van Hiranyakashipu (door Surinaamse Hindoes ook wel Harnakaas genoemd, deze naam hebben wij overgenomen) wordt de hoogmoed van de koning uiteindelijk toch gestraft. Koning Harnakaas beschouwde zichzelf als de schepper en de almachtige van het heelal. Hij verbood iedereen om iemand anders te aanbidden dan hemzelf. Zijn zoon Prahlaad weigerde dit, want hij was een trouwe dienaar van Vishnu.
Een zus van de koning, Holika, bedacht voor de koning een list om van deze lastpost Prahlaad af te komen. Ze zou samen met hem op de brandstapel stappen. Het vuur kon haar immers niet deren, immuun als zij daarvoor was. Maar prins Prahlaad werd gered door Vishnu. Holika en koning Harnakaas ontkwamen niet aan het godsoordeel.
Zo zorgt Vishnu voor de overwinning van het goede op het kwade. Deze betekenis wordt concreter als het om bevrijding gaat, bevrijding van mensen uit een bedreigende situatie, waar een 'opnieuw' op volgt, een nieuw leven. In dit perspectief worden verschillen tussen mensen opzij gezet. De gelijkwaardigheid verbroedert en brengt mensen bij elkaar.

Het feest van de jaarwisseling

De overwinning van Vikramadjeet in het jaar 56 voor Christus (het begin van de Hindoe-jaartelling) gaf aan het bestaande Holi-feest een nieuwe dimensie. Bij het aansteken van de Holika wordt de ellende en de onderdrukking van het afgelopen jaar symbolisch in het vuur gegooid. Dit vuur zuivert, het as is een overblijfsel van deze zuivering. Met frisse moed en met nieuwe voornemens kan aan het nieuwe jaar worden begonnen.

Het feest van de lente

Het Holifeest valt aan het begin van de lente. Het feest viert het leven van de lente, de dood van de winter is overwonnen. Leven wordt gezien als warmte, kou is het symbool van de dood. Nu de lente in alle geuren en kleuren tevoorschijn komt, is het voor de mensen tijd geworden om met de natuur feest te vieren. Dit wordt uitbundig tot uiting gebracht in het strooien met geparfumeerde poeder, het uitgieten van gekleurd water en het besprenkelen met reukwater. De kleuren en de geuren stellen de natuur voor.